Κυριακή, 23 Ιουλίου 2017

1119. «Τετράδια Ονείρων»


Κυκλοφόρησε, πριν από λίγες μέρες, το καινούργιο βιβλίο της Ζυράννας Ζατέλη με τίτλο «Τετράδια Ονείρων». Πληροφορήθηκα το ότι κυκλοφορεί περιηγούμενος στον ενδιαφέροντα ιστότοπο Biblionetκαι συγκεκριμένα στην επιλογή «Τα Βιβλία του Μήνα» / «Ελληνική Λογοτεχνία».

Παρακολουθώ συστηματικά το έργο της συγκεκριμένης συγγραφέως και έτσι έσπευσα να προμηθευτώ ένα αντίτυπο και του τελευταίου έργου της. Πρόκειται για ένα βιβλίο μικρού σχήματος, περίπου 17Χ12,5 cm2 (το οποίο μου έκανε εντύπωση – γιατί στο μυαλό μου το είχα φανταστεί μεγαλύτερο), βιβλιοδετημένο και καλαίσθητο με 224 σελίδες και κόστος, στην «Πρωτοπορία», 14,31 €.

Ξεκίνησα ήδη να το διαβάζω, παράλληλα με το «Ποιος Κυβερνά Τον Κόσμο», του Νόαμ Τσόμσκυ, και μοιάζει ενδιαφέρον. Η εισαγωγή του («γράψον ουν α είδες», στίχος από την «Αποκάλυψη» του Ιωάννη) είναι εξαιρετική με όμορφα Ελληνικά (αν εξαιρέσει κανείς ένα «όσον αφορά . . . στον», δεύτερη γραμμή από το τέλος, στη σελίδα 28, στο οποίο, ως γνωστόν και με το συμπάθιο, είμαι αλλεργικός!). Όσο για τα ενύπνια που στη συνέχεια του βιβλίου περιγράφονται, αυτά ανήκουν σε άλλο βασίλειο!  

Αναγκαστικά, θα έλεγα, η περιγραφή τους είναι ελλειπτική για εμάς τους αναγνώστες, μιας και μόνο αυτός που τα ονειρεύτηκε είναι σε θέση να τα γευτεί και τα νιώσει στη μέγιστη ισχύ τους, και αυτό όχι την κάθε φορά. Όπως και να έχει έχουν ενδιαφέρον το οποίο αυτομάτως αυξάνει στις περιπτώσεις που διαπιστώνονται ευθείες αντιστοιχίες με δικά μας ενύπνια.

Στην προμετωπίδα ο στίχος του W. B. Yeats «Με τα όνειρα αρχίζουν οι ευθύνες». Φράση την οποία γνώριζα σαν «Οι ευθύνες αρχίζουν από τα όνειρα...» (στην τελευταία γραμμή της  «δοκιμής» «Η Τέχνη Και Η Εποχή» του Γιώργου Σεφέρη (Δοκιμές. Α’ Τόμος Σελίδα 267)). Δεν γνωρίζω πώς, αλλά είχα σχηματίζει τη γνώμη ότι η συγκεκριμένη φράση ανήκε στον Ηράκλειτο. Λάθος μου (μέγιστο).

Αντί για το όρο «όνειρο», που θα έλεγα ότι είναι ευρύτερης χρήσης, προτιμώ τον όρο «ενύπνιο» ο οποίος είναι ακριβέστατος. Ομολογώ, λοιπόν, ότι είμαι ένας από αυτούς που λατρεύουν, προσκαλούν και καλοδέχονται τα όνειρα. Ένας που η ζωή του έχει πλουτίσει από αυτά και τα έχει περί πολλού. Πολλά από τα ενύπνια μου έχουν, βεβαίως, καταγραφεί στο χειρόγραφο ημερολόγιό μου και μάλιστα κάποιες από αυτές έχουν περάσει και στο παρόν ηλεκτρονικό (e-ημερολόγιο, όπως το αποκαλώ). Παραδείγματα: εδώ, εδώ και εδώ.

Μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη της Ζυράννας Ζατέλη, στο ΒHMAgazino” της εφημερίδας «Το ΒΗΜΑ», για το εν λόγω βιβλίο της μπορείτε να διαβάσετε: εδώ.

Μη μπορώντας να αντισταθώ στον πειρασμό παραθέτω ένα (ακόμα) απόσπασμα από το χειρόγραφο ημερολόγιο μου σχετικό με τα ενύπνια:

21. 04/11/92 --> [0883] <> Τετράδιο 09, Σελίδα 108

Έτσι όπως πάμε θα καταντήσουμε (και αυτή είναι η λέξη) να έχουμε δύο εγγραφές τον χρόνο. Μία το πρώτο εξάμηνο και μία το δεύτερο. Από την άλλη, όμως, πώς να καταγράψουμε τα πάμπολλα που διαβαίνουν από το μυαλό μας. Αυτά που μας βασανίζουν, αυτά που κάποτε μας καίνε.  Τα ενύπνια έστω. . . Άφευκτα καταλήγουμε, λοιπόν, στην καταγραφή γεγονότων. Ποιος ήλθε, ποιος έφυγε, τι έγινε. Τουλάχιστον οι καταγραφές αυτές, αύριο, δεν θα πληγώνουν. Και ποιο το νόημα να γράφεις κάτι στο οποίο μόνος ο ίδιος εσύ, ο συγγραφέας, θα έχεις πρόσβαση;

       Σε τελευταία ανάλυση αυτό είναι το τίμημα για καταστάσεις που παγιώθηκαν. Που γίνηκαν μόνιμες. Η παραμόρφωση. Η αποσιώπηση. Η εκφυγή. Και δεν είναι πάντοτε λάθος να γίνεται έτσι. Δεν μπορείς εν’ ονόματι μιας αλήθειας, που στο κάτω κάτω σχοινοβατεί επικίνδυνα κάποτε ή και συνήθως, να πληγώσεις ανθρώπους που αγαπάς και χρειάζεσαι. Οι άνθρωποι πληγώνονται εύκολα. Ακόμα και από των γεγονότων την αναδρομική ισχύ. Κράτησε, λοιπόν, το όνειρο στο μυαλό σου. Πότισέ το μ’ αυτό και ζήσε. Ζήσε μ’ αυτό και όχι γι’ αυτό. Μπόρεσε την υπέρβαση αυτή που χωρά μέσα σου μόνον αφήνοντας ανέπαφες τις εξωτερικές επιφάνειες. . .

Να είσαστε Καλά,
Καλή, Δροσερή, εβδομάδα!

Ένα κλικ μακριά Billy Preston και Will It Go Round In Circles(έλα μου ντε!):


23/07/2017

Σάββατο, 15 Ιουλίου 2017

1118. Μια Ταινία Την Ημέρα

Το να βλέπω μία ταινία την ημέρα, και σπανίως δύο, μοιάζει να έχει γίνει μία από τις συνήθειες μου. Μια ευχάριστη, ομολογώ, συνήθεια η οποία σε κάποιες περιπτώσεις οδηγεί σε μεγάλη χαρά και απόλαυση. Χαρά και απόλαυση που προκύπτει από ταινίες οι οποίες αποδεικνύονται απρόσμενα καλές και σε κάνουν να ξεχάσεις, όσο τις βλέπεις  και λίγο ακόμα, τα γύρω και τους γύρω σου. Ταινίες που αποκαλύπτονται μιας και, συνήθως, το μόνο που αρχικά γνωρίζεις είναι ο τίτλος τους. Η ευχαρίστηση του να έχεις ξεκινήσει να βλέπεις μια ταινία που σε ευχαριστεί και σε προδιαθέτει ευχάριστα. Από την άλλη η δυνατότητα, και η ευκολία, του να παρατήσεις ταινίες που δεν σου κεντρίζουν το ενδιαφέρον και μοιάζουν αδιάφορες. Δεκαπέντε, είκοσι λεπτά το πολύ και . . . έξω από την πόρτα. Τα καλά της εποχής. Ακολουθούν πληροφορίες και σχόλια για κάποιες από τις ταινίες που είδα τελευταία και τις βρήκα ενδιαφέρουσες.

L’Ora Legaleή «Τα Παράπονα Στο Δήμαρχο» [2017]. Πικρή, θα έλεγα, ιταλική κωμωδία με θέμα την εκλογή Δημάρχου σε μία μικρή ιταλική πόλη. Τι προσμένουν οι δημότες, τι υπόσχονται οι υποψήφιοι δήμαρχοι, πώς και αν υλοποιούν τις υποσχέσεις τους πώς, τελικά, το όποιο έργο τους κρίνεται από τους δημότες. Και επειδή ισχύει το «Ούνα φάτσα ούνα ράτσα» οι αναλογίες / αντιστοιχίες με τα της πατρίδας μας είναι πολλές και πονάνε. . .

The Promiseή «Η Μεγάλη Απόφαση» [2016]. Ταινία επικών διαστάσεων, με όμορφα χρώματα, η υπόθεση της οποίας διαδραματίζεται στην Τουρκία τις παραμονές, και κατά τη διάρκεια, του Α' Παγκοσμίου πολέμου. Στον πυρήνα μια ιστορία αγάπης (ερωτικό τρίγωνο) και γύρω του ο πόλεμος και η ανθρώπινη θηριωδία αλλά και η φιλία (που ανταμείβεται με θάνατο). Όμορφη η παρουσία της Charlotte Le Bon.

Médecin de campagne ή «Γιατρός στο χωριό» [2016]. Γαλλική δραματική κομεντί με πρωταγωνιστές τον γλυκύτατο François Cluzet, που γνωρίσαμε στη ταινία «Άθικτοι», και την αισθαντική Marianne Denicourt. Η ιστορία ενός γιατρού με πρόβλημα υγείας και του πώς αυτό επηρεάζει τη ζωή του και τις σχέσεις του με τους άλλους και κυρίως με την, επίσης γιατρό, βοηθό του. 

Un homme à la hauteurή «Στάσου στο ύψος σου» [2016]. Ακόμα μία Γαλλική ρομαντική κομεντί με τους Jean Dujardin και Virginia Efira (ωραιότατη, με υψηλές επιδόσεις στο Poker και ικανότατη μποξέρ!). Πρωτότυπο σενάριο, όμορφες ερμηνείες, κοινωνικός προβληματισμός και αίσιο τέλος, στο οποίο φτάνεις με ένα χαμόγελο μέχρι τα αυτιά! Από τις αγαπημένες μου ταινίες!


Un peu, beaucoup, aveuglement: Au-delà du murή «Έρωτας στα τυφλά» [2015]. Γαλλική κομεντί με ευρηματικό σενάριο και καλές ερμηνείες. Μια ιστορία αγάπης με πρωταγωνιστή . . . ένα τοίχο και τη μουσική του Σοπέν (θα έλεγα). Μια ταινία που μου έφτιαξε . . . το απόγευμα!



Waitress” [2007]. Μια ταινία για τη ζωή μια σερβιτόρας σε κάποια αμερικανική επαρχία. Μιας σερβιτόρας, με έφεση στη δημιουργία πιτών τις οποίες ονομάζει με περίεργα ονόματα, η οποία έχει έναν σύζυγο, ορισμό του ζώου – με τα οποία δεν έχω τίποτα, τον οποίο μισεί ( πολλά «οποίος» πέσανε!). Η συνέχεια επί της οθόνης και η πρωταγωνίστρια, Keri Russell, στιγμές – στιγμές απίστευτα ελκυστική (μα που πάνε και τις βρίσκουν;).  


Sex and the single girl” [1964]. Μια κωμωδία από τα παλιά με έντονο το άρωμα, ακόμα και στα χρώματα, της δεκαετίας του 60. Ο Tony Curtis, περήφανος για την κακία και την ανηθικότητά του, αρχισυντάκτης ενός σκανδαλοθηρικού περιοδικού, σφετερίζεται την ταυτότητα ενός φίλου του προκειμένου να προσεγγίσει και να εκθέσει, ακόμα περισσότερο, μία νεαρή ψυχολόγο. Στον ρόλο της ψυχολόγου η μελαχρινή καλλονή Natalie Wood. Απολαυστικές σκηνές και απρόσμενο, αν και παρατραβηγμένο τέλος.  

Συμπέρασμα: όπου βρείτε Γαλλική κομεντί δείτε την! Αν σας αρέσει κιόλας, πέστε το και σ’ εμένα!

Ένα κλικ μακριά Kiss και “I Was Made For Lovin’ You Baby” (1979):


15/07/2017

Σάββατο, 8 Ιουλίου 2017

1117. Άσφαλτος ή Της Πατησίων Επί

Έχεις ένα γραφείο. Το γραφείο έχει ένα παράθυρο. Έχεις και μία φωτογραφική μηχανή. Ας πούμε μία Canon Ixus 285 HS. Tη μηχανή αυτή την κουβαλάς μαζί σου. Συνεπώς, μια μανία με τη φωτογραφία, την έχεις.

Στέκεσαι τώρα στο παράθυρο, που λέγαμε, και κοιτάς τον κόσμο. Ποιο κόσμο; Όποιο! Μπαίνεις, ευκολότατα, στον πειρασμό. Να φωτογραφίσω, σκέφτεσαι. Παίρνεις την Canon και ψάχνεις το θέμα. Το σημείο που στέκεσαι ένα και μοναδικό, τα θέματα συγκεκριμένα.

Τι πράττεις; Τι επιλέγεις; Τι φωτογραφίζεις; Πώς απομονώνεις αυτό που σε ενδιαφέρει; Πώς δεν παραβιάζεις την ιδιωτικότητα των άλλων; Πόση ώρα μπορείς να στέκεσαι στο παράθυρο με τη μηχανή στο χέρι;

Ο πειρασμός μεγάλος. Τα κλικ της  φωτογραφικής μηχανής μαυλιστικά. Εσύ, στα τοιαύτα, επιρρεπής.

Αποτέλεσμα όλων αυτών; Πας στο παράθυρο. Οπλίζεις την Canon. Φωτογραφίζεις! Όσο και όπως μπορείς. Παραμονεύοντας. Υπομονεύοντας. Επιλέγοντας. Προσπαθώντας. . .

Ακολουθεί μια επιλογή 21 επεξεργασμένων, για λόγους προάσπισης της ιδιωτικότητας των εικονιζόμενων, φωτογραφιών βγαλμένων από το παράθυρο (αυτό της πρώτης παραγράφου): 






















Ένα κλικ μακριά ο Frank Sinatra τραγουδά “You And The Night And The Music”:


08/07/2017

Παρασκευή, 30 Ιουνίου 2017

1116. Instagram, Μέρος B′

Να λοιπόν που ο μήνας αυτός δεν θα κλείσει με κάποιο επίγραμμα / ποίημα της Παλατινής Ανθολογίας όπως έγραψα στην προηγούμενη εγγραφή. Δύο χρόνια, και κάτι, μετά την εγγραφή «1020. Instagram», στην οποία ανάρτησα 40 επιλεγμένες φωτογραφίες που είχα ανεβάσει στο Instagram, ήρθε η στιγμή για το . . . Μέρος Β′.

Η επιλογή, αυτή τη φορά, περιορίζεται στις 15 φωτογραφίες που θα ακολουθήσουν. Πώς τα πάω στο Instagram; Μετριότατα, μέχρι αηδίας, βεβαίως! Ευτυχώς που ο βιοπορισμός μου δεν εξαρτάται από τις επιδόσεις μου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Θα είχα καταστραφεί!

Να είσαστε και να περνάτε Καλά και δροσερά, μέρες που είναι, και να έχετε ένα όμορφο και μοναδικό μήνα Ιούλιο!


. . . οι φωτογραφίες που λέγαμε:

















Ένα κλικ μακριά ο Γιάννης Σαββιδάκης τραγουδά «Κόκκινα Χείλη», σε μουσική δική του και στίχους του Χαράλαμπου Καγιά, από το άλμπουμ «Φώτα Αναμμένα» του 2003:


30/06/2017

Παρασκευή, 23 Ιουνίου 2017

1115. Φιλόδημος Και Χαριτώ


Μοιάζει πως ο μήνας αυτός θα κυλίσει με  επιγράμματα / ποιήματα της Παλατινής Ανθολογίας και μόνο. Ομολογώ ότι δεν μου είναι καθόλου δυσάρεστο. Ανοίγοντας, λοιπόν, και πάλι το αρχείο το οποίο αναφέρω στην αρχή της «Περί Όρκων» εγγραφής του παρόντος στάθηκα, τη φορά αυτή, στο πιο κάτω, του Φιλόδημου, επίγραμμα:

Ἑξήκοντα τελεῖ Χαριτὼ λυκαβαντίδας ὥρας,
ἀλλ’ ἔτι κυανέων σύρμα μένει πλοκάμων,
κἀν στέρνοις ἔτι κεῖνα τὰ λύγδινα κώνια μαστῶν
ἕστηκεν, μίτρης γυμνὰ περιδρομάδος,
καὶ χρὼς ἀρρυτίδωτος ἔτ’ ἀμβροσίην, ἔτι πειθὼ
πᾶσαν, ἔτι στάζει μυριάδας χαρίτων.
ἀλλὰ πόθους ὀργῶντας ὅσοι μὴ φεύγετ’, ἐρασταί,
δεῦρ’ ἴτε, τῆς ἐτέων ληθόμενοι δεκάδος.
 

Και μιας και «στάθηκα» σκέφτηκα, ως συνήθως, να το μεταφράσω. Όντας, ακόμα μια φορά, μακριά από τα βιβλία μου στηρίχτηκα στη βοήθεια του διαδικτύου. Αντιγραφή του «Ἑξήκοντα τελεῖ Χαριτὼ λυκαβαντίδας ὥρας,», επικόλληση στη  μηχανή αναζήτησης του Google και η καλή μηχανή με αντάμειψε με ένα «Περίπου 72 αποτελέσματα (0,61 δευτερόλεπτα)». Χαράς Ευαγγέλια.

Να μην τα πολυλογώ, είδα περισσότερες και κατέβασα πέντε μεταφράσεις του επιγράμματος, με την πρώτη στα Αγγλικά. Το έχουμε, από ότι για πολλοστή φορά διαπίστωσα, αυτό το της ενασχόλησης με τα αρχαία κείμενα. Και όλο και κάποιοι, επώνυμα δεν λέμε, υπολήψεις δεν θίγουμε, αδράχνουν την ευκαιρία να κοσμήσουν το διαδίκτυο με μεταφράσεις τους. Κάθε πονεμένος και μετάφραση κι ανάμεσά τους, βεβαίως, και η αφεντιά μου. Καλό θα ήταν, κατά μία έννοια, να αφήναμε την εργασία αυτή στους επαΐοντες αλλά τα είδαμε και αυτών τα χαΐρια (το ροζ βιβλίο – τραυματική εμπειρία).

Από κάποιον από τους ιστοτόπους που επισκέφθηκα οδηγήθηκα στον ιστότοπο http://greek_greek.enacademic.com/ ο οποίος μου φάνηκε πολύ χρήσιμος για να δω την ερμηνεία κάποιων λέξεων του επιγράμματος. Από τον ιστότοπο αυτόν, λοιπόν, τα που ακολουθούν:

λυκαβαντίς, -ίδος, (Α) [λυκάβας]
(μόνο στη φρ.) «λυκαβαντίδες ραι» — οι ώρες που συναποτελούν το έτος.

λύγδινος, -ίνη, -ον (Α) [λυγδος]
1. κατασκευασμένος από λευκό μάρμαρο, μαρμάρινος («λυγδίνη λίθος», Φιλόστρ.)
2. (για το σώμα) λευκός και στιλπνός σαν το επεξεργασμένο μάρμαρο, αστραφτερός

κωνίο
το (Α κωνίον και κώνιον) [κώνος]
μικρός κώνος, μικρό κουκουνάρι
νεοελλ.
(ανατ. -φυσιολ.) κωνική προεξοχή φωτοευαίσθητου νευρώνα στον αμφισβληστροειδή χιτώνα τού οφθαλμού τών σπονδυλοζώων η οποία έχει άμεση σχέση με την όραση τών χρωμάτων και τη διάκριση τού ακριβούς περιγράμματος τών αντικειμένων.

Περίδρομος
-ον, θηλ. και περιδρομάς, -άδος, Α
1. αυτός που περιτρέχει, που περιβάλλει κάτι (α. «περίδρομοι ντυγες» β. «περίδρομον κύτος» γ. «περιδρόμ τυος δρ» — για την περιφέρεια τής ασπίδας
δ. «μίτρης περιδρομάδος» — τής μίτρας που περιζώνει το σώμα)
2. αυτός που περιφέρεται, που τριγυρίζει εδώ κι εκεί («κέτιν, φυγάδα περίδρομον», Αισχύλ.
β. «περίδρομοι κύνες», Αριστοφ.
γ. «περίδρομος γυνή» — άσεμνη γυναίκα, γυναίκα τού δρόμου, Θέογν.)
3. αυτός τον οποίο μπορεί κανείς να περιτρέξει ή από τον οποίο μπορεί να περάσει («αλ περίδρομος»)
4. περικυκλωμένος, περιτριγυρισμένος ([για τη Λακωνία] «κοίλη... ρεσι περίδρομος», Ευρ.).
[ΕΤΥΜΟΛ. < περι-* + δρόμος].

Σύρμα
8. (σε περιφράσεις για χαρακτηρισμό μακρών πραγμάτων) α) «σύρμα... πλοκάμων» — μακριά και κυματιστά μαλλιά

οργώ
ργ, -άω) [οργή]
(για ανθώπους και ζώα) έχω έντονη επιθυμία για συνουσία
νεοελλ.
1. βρίσκομαι στο ανώτατο σημείο γενετήσιας διέγερσης
2. επιδίδομαι με μεγάλο ζήλο σε κάτι («π' ργον χερ ν ργ κι ψυχή», Βιζυην.)
αρχ.
1. (για το έδαφος) αρδεύομαι καλά και είμαι έτοιμος για παραγωγή καρπού
2. είμαι έτοιμος
3. κατεργάζομαι.

κυανός
-ή -ό και κυανούς, -ή, -ούν (AM κυανος, -ή, -ον και κυάνεος, -έα, -ον)
νεοελλ.
1. αυτός που έχει το χρώμα τού ουρανού, ουρανής, θαλασσής, γαλάζιος
2. το ουδ. ως ουσ. το κυανό ή κυανούν
α) το χρώμα τού ουρανού, γαλάζιο
β) χρωστική ουσία με βαθυγάλανο χρώμα (α. «πρωσικό κυανό» β. «κυανό τού κοβαλτίου» γ. «κυανό τού μεθυλενίου»)
μσν.-αρχ.
αυτός που έχει το βαθύ χρώμα τού ουρανού, βαθυγάλαζος, μπλε σκούρος («διαφέρει δέ φώκαινα δελφνος... κα τ χρμα χει κυανον», Αριστοτ.)
αρχ.
1. κατασκευασμένος από κύανο
2. μαύροςς ρα φωνήσασα κάλυμμ' λε δα θεάων κυάνεον», Ομ. Ιλ.)
3. σκοτεινός, σκούρος («νεφέλη δέ μιν μφεκάλυψεν κυανέη», Ομ. Ιλ.)
4. μτφ. φοβερός, τρομερός («λόχμας π κυανέας τίκτε θεόφρονα κορον», Πίνδ.)
5. φρ. «κυάνεαι φάλαγγες» — πυκνά πλήθη στρατού.
[ΕΤΥΜΟΛ. < κύανος + επίθημα -εος (πρβλ. πορφύρ-εος, χρύσ-εος). Ο τ. κυανος < κυάνεος με συναίρεση].

μίτρα
Χρυσοποίκιλτο κάλυμμα της κεφαλής των αρχιερέων, το οποίο φορούν στις λειτουργίες. Με την ίδια ονομασία χαρακτηριζόταν κατά την αρχαιότητα η ζώνη που φορούσαν οι πολεμιστές κάτω από τον θώρακά τους, η ταινία με την οποία οι Ελληνίδες έδεναν τα μαλλιά τους, καθώς και το στέμμα των ηγεμόνων της Ανατολής. Τέλος, στη χειρουργική είναι γνωστός ο ειδικός επίδεσμος που αποκαλείται μ. του Ιπποκράτη. Η μ., ως λειτουργικό κάλυμμα, επικράτησε να φοριέται από τους επισκόπους της Ανατ. Ορθόδοξης Εκκλησίας και από μερικούς Ρώσους αρχιμανδρίτες, τους τρεις τελευταίους αιώνες. Σύμφωνα με μια άποψη, δεν είναι τίποτα άλλο παρά το στέμμα του Βυζαντινού αυτοκράτορα, που μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης το κληρονόμησε ο Πατριάρχης. Αργότερα η χρήση της επεκτάθηκε και στους επίσκοπους. Από πολλούς, πάντως, εκκλησιαστικούς παράγοντες, η μ. θεωρείται σύμβολο του αγκάθινου στεφανιού, που φορέθηκε στον Ιησού πριν τη σταύρωση.
* * *
(I)
η (ΑΜ μίτρα, Α επικ. και ιων. τ. μίτρη)
νεοελλ.-μσν.
σφαιρικό, χρυσοποίκιλτο και διάλιθο λειτουργικό κάλυμμα τής κεφαλής το οποίο φέρουν σε ορισμένες ιεροτελεστίες οι επίσκοποι τής Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας
αρχ.
1. ζώνη τών πολεμιστών την οποία φορούσαν γύρω από τη μέση και κάτω από τον θώρακα
2. ζώνη παρθενίας
3. στηθόδεσμος
4. ζώνη που φορούσαν οι παλαιστές
5. χειρουργικός επίδεσμος
6. ταινία για δέσιμο τών μαλλιών
7. το στεφάνι τού νικητή σε αγώνες
8. διακριτικό διάδημα στην πτολεμαϊκή αυλή
9. διάδημα βασιλέων
10. μτφ. ονομασία ωδής γραμμένης κατά τη λυδική αρμονία
11. (στις ανατολικές χώρες) κάλυμμα τής κεφαλής, πιθ. είδος σαρικιού
12. κάλυμμα τής κεφαλής τού Ιουδαίου αρχιερέα
13. κάλυμμα τής κεφαλής τού ιερέα τού Ηρακλέους στην Κω
14. η επιδιδυμίδα
15. συνεκδ. σημείο εκθηλύνσεως («να μ 'ν κροκωτος κα μίτραις γέρων νήρ», Αριστοφ.).
[ΕΤΥΜΟΛ. Η αρχική σημ. τής λ. είναι «δεσμός» και ανάγεται πιθ. σε ΙΕ ρίζα *mei- «δένω» — συνδέεται πιθ. με αρχ. ινδ. mitra- «φίλος, φιλία», αβεστ. miθra- «συμβόλαιο, φίλος», λ. που μαρτυρείται στο όνομα τού θεού Μίθρα. Κατ' άλλους, η λ. είναι δάνεια, πιθ. από ινδοϊρανική πηγή. Τη λ. δανείστηκε η λατ. με τη μορφή mitra, από την οποία στη συνέχεια η γαλλ. με τη μορφή mitre].
————————
(II)
η
ζωολ. γένος γαστερόποδων μαλακίων τής οικογένειας mitridae.

χρώς
γεν. χρωτός και χροός, ο, ΝΜΑ
(λόγιος τ.) φρ. «εν χρ κεκαρμένος» — με τα μαλλιά κομμένα σύρριζα
μσν.-αρχ.
1. το σώμα τού ανθρώπου, η σάρκαα. Χαρε χρωτς το μο θεραπεία, Χαίρε ψυχς τς μς σωτηρία», Ακάθ. Ύμν.
β. «αε τ γ' σται χρς μπεδος», Ομ. Ιλ.)
2. α) χροιά τής επιδερμίδας
β) (γενικά) χρώμαχρς αματος», Ορφ. Λιθ.)
3. μτφ. ο χρωματισμός, η ιδιαιτερότητα τού ύφουςτν ατν χρτα ερίσκεσθαι... ταύτης τε τς πιστολς κα τν πράξεων», Κλήμ. Αλ.)
αρχ.
1. η επιδερμίδα, το δέρμα (α. «κρότατον δ' ρ' ϊστς πέγραψε χρόα», Ομ. Ιλ.
β. «το χρωτς διστον πέπνει κα τ στόμα κατεχε εωδία κα τν σάρκα πσαν», Πλούτ.)
2. ο ιστός κάτω από το δέρμαφθινύθει δ' μφ' στεόσι χρώς», Ομ. Οδ.)
3. φρ. «ν χρ»
i) «πολύ κοντά, εγγύτατα (Θουκ.)
ii) (για συμπλοκή) εκ τού συστάδην, σώμα με σώμα (Πλούτ.).

Είχα πλέον τα βασικά εργαλεία που χρειαζόμουν για να αποτολμήσω μία ακόμα μετάφραση της Χαριτούς, εν συντομία.

Η λέξη, ωστόσο, που εξακολουθούσε να με δυσκολεύει ήταν το ουσιαστικό «πειθώ». Από ότι είδα στις μεταφράσεις που συμβουλεύτηκα η επικρατούσα απόδοση ήταν «γοητεία» ή «σαγήνη». Δεν μου άρεσε! Όταν βρέθηκα κοντά στα λεξικά μου άνοιξα αυτό του Παπύρου. Η πιο κοντινή ερμηνεία για το «πειθώ» ήταν «υποταγή». Μου άρεσε!

Σε κάθε προσπάθεια μετάφρασης των επιγραμμάτων της Παλατινής Ανθολογίας προσπαθώ να κρατιέμαι όσο πιο κοντά γίνεται στο αρχαίο κείμενο. Για εμένα η ουσία, η δροσιά, η χάρη και η γοητεία βρίσκονται στο αρχαίο κείμενο. Η μετάφρασή του δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένα υποβοήθημα το οποίο, στοιχειωδώς, γεφυρώνει τους αιώνες.

Αυτό που δεν επιχειρώ, γιατί είμαι εντελώς ανεπαρκής να το πράξω, είναι να προσπαθήσω να κρατήσω στη μετάφραση το μέτρο, και συνεπώς το ρυθμό, του αρχαίου κειμένου. Αν είχα τη γνώση και το αποτολμούσα θαρρώ η δυσκολία του να μεταφράσεις θα πολλαπλασιαζόταν επί πέντε και επί δέκα. Μια ιδέα για την «μετρική», η οποία εξετάζει και ερευνά τους νόμους και τους κανόνες που διέπουν τη στιχουργική τέχνη, μπορεί κανείς να πάρει από το σχετικό άρθρο της Βικιπαίδειας εδώ.
  
Μετά από όλα αυτά επιτρέψτε μου να παραθέσω την αρχική μορφή, για να μην ανατρέχετε στην αρχή της εγγραφής, και την μετάφραση στην οποία κατέληξα:

Ἑξήκοντα τελεῖ Χαριτὼ λυκαβαντίδας ὥρας,
ἀλλ
 ἔτι κυανέων σύρμα μένει πλοκάμων, 
κἀν στέρνοις ἔτι κεῖνα τὰ λύγδινα κώνια μαστῶν
ἕστηκεν, μίτρης γυμνὰ περιδρομάδος,
καὶ χρὼς ἀρρυτίδωτος ἔτ
 ἀμβροσίην, ἔτι πειθὼ 
πᾶσαν, ἔτι στάζει μυριάδας χαρίτων.
ἀλλὰ πόθους ὀργῶντας ὅσοι μὴ φεύγετ
, ἐρασταί͵ 
δεῦρ΄ ἴτε, τῆς ἐτέων ληθόμενοι δεκάδος.

Εξήντα χρόνια συμπληρώνει η Χαριτώ,
αλλά ακόμα μαύρα είναι τα μακριά κυματιστά μαλλιά της
και στο στήθος ακόμη στητοί εκείνοι οι λευκοί, μαρμάρινοι κώνοι
των βυζιών της, δίχως στηθόδεσμο να τους περιβάλλει.
Και η επιδερμίδα της ακόμα αρυτίδωτη, ακόμα αμβροσία,
ακόμα κάθε υποταγή, ακόμα μυριάδες χάριτες σταλάζει.
Αλλ’ όσοι εραστές τους πόθους της συνουσίας δεν αποφεύγεται
εδώ ελάτε λησμονώντας των ετών της τη δεκάδα.

Ένα κλικ μακριά Μπαγιαντέρας και Σαββόπουλος στο τραγούδι «Ο Καθρέφτης» του πρώτου:


23/06/2017